ซน หรือ สมาธิสั้นกันแน่ ?
เพราะสมาธิสั้นใกล้ตัวกว่าที่คิด
ความซุกซนของเด็กๆ มีให้เห็นอยู่ประจำ แต่เราจะมั่นใจได้ยังไงว่า ความซุกซนนั้นเป็นไปตามวัย ไม่ใช่ ‘ โรคสมาธิสั้น ’
จากสถิติทั่วโลกพบว่าจากเด็ก 100 คน อาจพบเด็กที่มีภาวะสมาธิสั้นได้ถึง 7 คน
วันนี้ Agnos จะพาทุกๆคนมาทำความรู้จักกับ ‘ โรคสมาธิสั้น ‘ และเช็กดูว่าตัวเองหรือคนรอบข้างตรงกับเช็กลิสต์โรคสมาธิสั้นหรือเปล่า ?
โรคสมาธิคืออะไร ?
โรคสมาธิสั้น (Attention-Deficit Hyperactivity Disorder - ADHD) คือ โรคที่เกิดจากความผิดปกติของสมองบางส่วนและมีสารในสมองบางอย่างน้อยกว่าคนทั่วไป
โรคนี้สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ถึงร้อยละ 75 และหากคุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์อยู่สูบบุหรี่ หรือดื่มแอลกอฮอล์ อาจทำให้ลูกน้อยมีสุขภาพที่ไม่ค่อยดีนัก รวมถึงน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดโรคสมาธิสั้นได้
อาการแบบไหนเรียก โรคสมาธิสั้น ?
อาการสมาธิสั้นในเด็กอาจเริ่มตั้งแต่ 3-6 ขอบ และอาการอาจชัดมากขึ้นในช่วง 6-12 ปี
โดยอาการจะแบ่งออกเป็น 3 ประเภท โดยเด็กสามารถเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือทั้งหมดเลยก็ได้
1. ขาดสมาธิ หรือสมาธิสั้น
- เหม่อ
- ขี้ลืม
- ทำอะไรนานๆไม่ได้ เปลี่ยนกิจกรรมทำบ่อยๆ
- ทำสิ่งของหายบ่อยๆ
- วอกแวกง่าย
- ทำงานผิด ทำงานสะเพร่า
2. ซนมาก หรืออยู่ไม่นิ่ง
- ยุกยิกตลอด มืออยู่ไม่สุข
- ชอบเดินไปมา หรือวิ่ง
- พูดเร็ว พูดเยอะ
- เล่นแรงและไม่เหนื่อย
3. หุนหันพลันแล่น
- ไม่ชอบและไม่สามารถรอได้
- คิดแล้วทำเลย
- ตอบคำถามไว พูดแทรก พูดสวน
หากเจ้าตัวน้อยมีอาการเหล่านี้ เกิน 6 ข้อ อาจเสี่ยงเป็นโรคสมาธิสั้นได้ !
ปัจจัยเสี่ยงของโรคสมาธิสั้น
- พันธุกรรม
โดยพบว่าหากพ่อหรือแม่ คนใดคนหนึ่งเคยเป็นโรคสมาธิสั้น เด็กอาจมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นกว่า 50%
- คุณแม่ที่มีครรภ์ได้รับสารพิษ
ไม่ว่าจะเป็นสารพิษจากการสูบ หรือควันบุหรี่ แอลกอฮอล์ และสารพิษอื่นๆ เช่น ตะกั่ว
- คุณแม่ที่มีครรภ์ขาดสารอาหาร
เด็กที่มีน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์และคลอดก่อนกำหนด อาจมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคสมาธิสั้นมากกว่าเด็กทั่วไป
เล่นโทรศัพท์ หรือดูทีวีนานๆ ทำให้เด็กเป็นโรคสมาธิสั้นจริงมั้ย ?
แน่นอนว่าอะไรที่มากไปนั้น ย่อมไม่ดีอยู่แล้ว ถึงแม้จะไม่ใช่สาเหตุโดยตรง แต่การที่เจ้าตัวน้อยเห็นภาพขยับไปมาไวๆ เห็นแสงวูบวาบหรือคลื่นความถี่สูงบนหน้าจอ อาจทำให้มีความเสี่ยงในการเกิดโรคสมาธิสั้นได้ นอกจากนี้อาจทำให้ความสามารถในการจำลดลงอีกด้วย
โรคสมาธิสั้นมาพร้อมกับความเสี่ยงอื่นๆ
- โรคการเรียนรู้บกพร่อง หรือ Learning Disorder (LD) ซึ่งพบได้ในเด็กที่เป็นโรคสมาธิสั้นถึง 30%
- ปัญหาด้านพฤติกรรมที่ดื้อและต่อต้าน
- โรคกล้ามเนื้อกระตุก (Tics)
- โรควิตกกังวล (Anxiety)
การรักษาโรคสมาธิสั้น
การรักษาโรคสมาธิสั้นมี 4 วิธีที่เป็นที่นิยม คือ
- การรักษาด้วยยา
- การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเด็ก โดยอาจปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ
- การช่วยเหลือทางการเรียนรู้ เช่น อาจมีการเรียนตัวต่อตัวเพิ่ม
- ความช่วยเหลือจากฝั่งคุณครูและผู้ปกครอง โดยให้ความรู้ในการรับมือและข้อจำกัดของเด็ก
โรคสมาธิสั้นหายเองได้มั้ย ?
มีเพียง 20-30% ของเด็กที่เป็นโรคสมาธิสั้นที่หายเองโดยไม่ต้องพึ่งยาหรือการรักษา เมื่อเข้าสู่ช่วงวัยรุ่นหรือวัยทำงาน
ผู้ใหญ่สามารถเป็นโรคสมาธิสั้นได้มั้ย ?
ถึงแม้อาการไฮเปอร์หรืออาการอยู่ไม่นิ่งจะลดลง และมีอาการไม่ชัดเจนเหมือนเด็ก แต่ผู้ใหญ่สามารถเป็นโรคสมาธิสั้นได้เช่นกัน
อาการจะแตกต่างไม่ในแต่ละคน โดยอาการที่พบบ่อย คือ
- ขาดสมาธิ
อาจเหม่อลอย วอกแวกง่าย เมื่อฟังอะไรยาวๆ อาจจับใจความไม่ค่อยได้ ทำงานสะเพรา่
- ขี้ลืมและมีปัญหากับการทำงานเป็นระบบระเบียบ
ทำของหายบ่อยๆ ห้องรก หาของไม่เจอ ไม่สามารถทำงานเสร็จตรงเวลาและมักผลัดวัน
- เบื่อง่าย รู้สึกอึดอัดเวลานั่งเฉยๆ
- หุนหันพลันแล่น
ชอบพูดแทรก พูดเยอะ ไม่ค่อยคิดก่อนทำหรือพูด - มีปัญหาทางอารมณ์
เครียด หงุดหงิดง่าย บางรายอาจมีภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล นอนไม่หลับ ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาทางสุขภาพกายและใจอื่นๆ
ซึ่งหากใครมีอาการที่ไม่สบายใจใดๆ รวมถึงอาการทางกายหรือใจ สามารถเช็กอาการเบื้องต้นได้กับแอปพลิเคชัน Agnos วิเคราะห์อาการป่วยได้ด้วยตัวเอง 24 ชั่วโมง ฟรี !
โรคสมาธิสั้น แน่นอนว่าสามารถรักษาให้ดีขึ้นได้ Agnos อยากสนับสนุนให้ทุกๆคนช่วยกันสังเกตอาการตัวเองและคนรอบข้างอยู่เสมอ เพราะอาการป่วยสามารถเกิดกับใครก็ได้ และยิ่งเจอไวก็ยิ่งมีโอกาสหายได้ไวขึ้น !
อ้างอิง : https://www.manarom.com/blog/adhd_disorder.html
https://www.samitivejhospitals.com/th/article/detail/โรคสมาธิสั้น
https://www.gedgoodlife.com/health/10655-smartphone-cause-adhd/
https://www.bumrungrad.com/th/health-blog/november-2021/adhd-can-be-happened-in-an-adult
https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/child/09042014-1854
https://www.sikarin.com/health
https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/adhd
https://www.bumrungrad.com/th/health-blog/july-2014/children-attention-deficit-hyperactivity-disorder