ท้องอืด (Bloating (unspecified))

ข้อมูลโรคและสาเหตุการเกิดโรค

ท้องอืดคือภาวะที่ท้องเกิดอาการแน่นเนื่องจากมีแก๊สในกระเพาะอาหาร จนทำให้ท้องดูมีลักษณะบวมอาการท้องอืด มีสาเหตุการเกิดได้ดังต่อไปนี้

• การกลืนอากาศเข้าไปมาก ซึ่งบ่อยครั้งเป็นขณะกำลังทานอาหาร, ดื่มน้ำ หรือสูบบุหรี่
• การทานอาหารบางชนิด เช่น ถั่ว, บล๊อคโคลี่, ผลไม้, ธัญพืช, มันสำปะหลัง, ข้าวโพด ซึ่งเป็นผลมาจากแบคทีเรียในทางเดินอาหารของคนย่อยสลายอาหารเหล่านี้จนได้ แก๊สออกมา
• โรคในระบบทางเดินอาหารส่วนใหญ่ สามารถทำให้มีอาการท้องอืดร่วมด้วยได้เช่นกัน

อาการของโรค

• อาการท้องอืดในคนใหญ่นั้น
• มักจะรู้สึกไม่สบายท้อง รู้สึกแน่น
• มีอาการปวดท้อง
• มีลมในกระเพาะอาหารเป็นจำนวนมาก จนทำให้เรอ หรือผายลมบ่อย
• บ้างก็มีอาจได้ยินเสียงโครกครากภายในท้อง และมีอาการปวดท้องร่วมด้วย

แนวทางการตรวจวินิจฉัยโรค

การวินิจฉัยโรคจะขึ้นอยู่กับอายุของผู้ป่วย หรือ อาการร่วมอื่นๆเป็นหลัก ซึ่งมีการตรวจอยู่หลากหลาย โดยที่แพทย์อาจจะตรวจทั้งหมดที่จำเป็น หรือ ไม่ตรวจเลยก็ได้ การตรวจต่างๆได้แก่

• การตรวจอุจจาระ
• การตรวจเลือด
• การตรวจลมหายใจ (Breath test)
• การเอกซเรย์ช่องท้อง (Abdomen series)
• การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน (Upper endoscopy) หรือ การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนล่าง (Colonoscopy)

แนวทางการดูแลรักษา

การรักษาอาการท้องอืด มักจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการท้องอืด ซึ่งโดยส่วนใหญ่แพทย์จะใช้ยาบรรเทาอาการ และให้ผู้ป่วยเปลี่ยนพฤติกรรมที่เสี่ยงต่ออาการท้องอืด เช่น

• ลดปริมาณอากาศที่กลืนเข้าร่างกาย วิธีที่จะช่วยให้ผู้ป่วยกลืนอากาศเข้าไปทางปากก็คือ การเคี้ยวอาหารให้ช้าลง หลีกเลี่ยงการเคี้ยวหมากฝรั่ง และไม่ใช้หลอดในการดูดเครื่องดื่มเป็นต้น
• จำกัดปริมาณการดื่มเครื่องดื่มอัดแก๊ส และมีน้ำตาลสูง เช่น น้ำอัดลม โซดา น้ำผลไม้ที่มีน้ำตาลมาก ๆ เป็นต้น
• หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้เกิดแก๊สในกระเพาะอาหาร เช่น ถั่วชนิดต่าง ๆ และผักที่มีลักษณะเป็นหัว สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการท้องอืดจากการแพ้โปรตีนกลูเตน ควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของข้าวสาลีทุกชนิด หากแพ้น้ำตาลแลกโตสก็ควรงดผลิตภัณฑ์จากนมเช่นกัน
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีส่วนประกอบของสารให้ความหวานแทนน้ำตาล โดยสารให้ความหวานที่ควรงดคือ ซอลบิทอล (Sorbitol) เพราะผลิตจากน้ำตาลฟรุกโตสที่เป็นสาเหตุของอาการท้องอืด
• งดสูบบุหรี่ การเลิกสูบบุหรี่จะช่วยลดการกลืนอากาศเข้าร่างกายมากเกินไป อีกทั้งยังช่วยให้อาการท้องอืดหายไปได้ นอกจากนี้ เพื่อบรรเทาอาการท้องอืดและแก๊สในกระเพาะอาหาร อาจจะใช้ยาไซเมทิโคน (Simethicone) ซึ่งเป็นยาลดกรดและแก๊สในกระเพาอาหาร สามารถช่วยลดอาการท้องอืด และ อาการอึดอัดในช่องท้องได้ โดยยาดังกล่าวจะเข้าไปผลักให้แก๊สเคลื่อนตัวไปตามระบบทางเดินอาหาร

แพทย์เฉพาะทางแนะนำ

อายุรแพทย์ระบบทางเดินอาหาร, กุมารแพทย์ ระบบทางเดินอาหาร กรณีอายุน้อยกว่า 15 ปี

ข้อควรระวัง

หากมีอาการผิดปกติที่รุนแรงเช่น อาเจียนไม่หยุด อาเจียนเป็นเลือด อุจจาระเป็นเลือด น้ำหนักลดผิดปกติ หมดสติ ควรรีบไปพบแพทย์โดยทันที เพราะอาจเป็นความผิดปกติที่ร้ายแรงได้

ข้อมูลเพิ่มเติม

https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=690