มะเร็งต่อมลูกหมาก (CA prostate)
ข้อมูลโรคและสาเหตุการเกิดโรค
มะเร็งต่อมลูกหมากเกิดจากการเจริญเติบโตและแบ่งตัวที่ผิดปกติของเซลล์ต่อมลูกหมากจนกลายเป็นก้อนมะเร็ง โดยเซลล์มะเร็งเหล่านั้นจะสามารถแพร่กระจายผ่านกระแสเลือด หรือต่อมน้ำเหลืองไปยังอวัยวะส่วนอื่นๆ ของร่างกาย ทำให้อวัยวะเหล่านั้นเสียหายและถูกทำลายในที่สุด ปัจจุบันยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดของโรคนี้ได้ แต่จากสถิติพบว่า มะเร็งต่อมลูกหมากมักเกิดกับผู้ชายที่มีอายุ 50-60 ปีขึ้นไป และยิ่งอายุมากขึ้น โอกาสเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากก็ยิ่งสูงขึ้น นอกจากนั้นยังมีความเชื่อมโยงกับพันธุกรรม โดยผู้ชายที่สมาชิกในครอบครัวเคยมีประวัติป่วยเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก จะมีความเสี่ยงสูงมากกว่าคนทั่วไป
อาการของโรค
มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกๆจะไม่แสดงอาการใดๆเลย อย่างไรก็ตามเมื่อมะเร็งมีขนาดใหญ่ขึ้น หรือเข้าสู่ระยะลุกลามจะเริ่มมีอาการแสดงให้เห็น คือ
- ปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะไม่พุ่งหรือปัสสาวะหยุดเป็นช่วงๆ
- ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืนหลังเข้านอนไปแล้ว
- ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะแสบขัด
- ปัสสาวะปนเลือด หรือน้ำอสุจิปนเลือด
- มีอาการปวดมากเวลาหลั่งน้ำอสุจิ
- มีอาการปวดหลัง หรือปวดสะโพกตลอดเวลา ร่วมกับอาการผิดปกติของระบบปัสสาวะใดใดข้างต้น อาการที่กล่าวมานี้ไม่ได้เฉพาะเจาะจงกับมะเร็งต่อมลูกหมากเท่านั้น อาจมีสาเหตุเกิดจากต่อมลูกหมากโต การติดเชื้อ หรือปัญหาสุขภาพอื่นๆ ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง และรับการรักษาอย่างเหมาะสมทันท่วงที
แนวทางการตรวจวินิจฉัยโรค
จริงๆ แล้วการตรวจสุขภาพประจำปีทั่วไป แพทย์สามารถตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมากก่อนที่คุณจะมีอาการต่างๆได้ โดยสอบถามจากอาการและประวัติครอบครัว และในกรณีที่สงสัย หรือผู้ป่วยประสงค์อยากตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมาก จะมีการตรวจเพิ่มเติม คือ
- การตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก เป็นการตรวจที่หมอจะใส่ถุงมือแล้วสอดใส่นิ้วมือเข้าไปภายในทวารหนัก เพื่อคลำดูลักษณะผิวของต่อมลูกหมากส่วนที่อยู่ติดกับผนังทวารหนักว่ามีความผิดปกติหรือไม่
- การตรวจเลือดหาค่า PSA ในเลือด ซึ่งเป็นสารชนิดหนึ่งที่ผลิตจากต่อมลูกหมากและจะมีปริมาณมากขึ้นในเลือดของผู้ที่เป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก อย่างไรก็ตามระดับ PSA อาจจะสูงขึ้นในผู้ที่มีการติดเชื้อ การอักเสบของต่อมลูกหมาก หรือเป็นต่อมลูกหมากโตก็ได้ จึงต้องแปลผลอย่างระมัดระวังโดยแพทย์ และตรวจติดตามเป็นระยะหากมีผลผิดปกติ นอกจากวิธีตรวจเบื้องต้น 2 วิธีข้างต้นแล้ว แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเติมเพื่อช่วยวินิจฉัย เช่น ตรวจปัสสาวะ ตรวจเลือดดูการติดเชื้อ ตรวจต่อมลูกหมากด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง หรือการตัดชิ้นเนื้อของต่อมลูกหมากไปตรวจ
แนวทางการดูแลรักษา
ข้อบ่งชี้ของทางเลือกในการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก ได้แก่ ตำแหน่ง ขนาด ระยะของเซลล์มะเร็ง สภาพร่างกายและจิตใจ รวมถึงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยภายหลังการรักษา โดยปัจจุบันผู้ป่วยมีทางเลือกในการรักษาดังต่อไปนี้
- การผ่าตัด มีทั้งการผ่าตัดโดยใช้วิธีส่องกล้อง และการผ่าตัดโดยใช้แขนกลช่วยผ่าตัด เป็นการผ่าตัดโดยใช้แขนกลหุ่นยนต์ที่ควบคุมโดยแพทย์ ซึ่งไม่เพียงช่วยให้ผู้ป่วยเจ็บตัวน้อยลง และฟื้นตัวเร็วขึ้นเมื่อเทียบกับการผ่าตัดเปิดช่องท้องแบบเดิมเท่านั้น แต่ยังเพิ่มโอกาสที่ผู้ป่วยจะสามารถควบคุมการกลั้นปัสสาวะ และคงความสามารถในการแข็งตัวของอวัยวะเพศไว้ได้ด้วย
- รังสีรักษา มีทั้งการฝังแร่ต่อมลูกหมาก และการฉายรังสี ขึ้นอยู่กับผู้ป่วยว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากชนิดความเสี่ยงระดับใด
- ยาเคมีบำบัด ซึ่งปัจจุบันให้ผลการรักษาที่ดีขึ้น ขณะเดียวกันแพทย์ก็มีวิธีบรรเทาอาการไม่พึงประสงค์ซึ่งเป็นผลข้างเคียงจากยาให้ลดน้อยลงได้
- การรักษาด้วยฮอร์โมน เป็นการรักษาเพิ่มเติมหลังการผ่าตัด หรือในกรณีที่มะเร็งอยู่ในระยะแพร่กระจาย โดยแพทย์จะทำการลดหรือกำจัดฮอร์โมนเพศชายด้วยการใช้ยาต้านฮอร์โมน หรือผ่าตัดเอาอัณฑะออก
แพทย์เฉพาะทางแนะนำ
ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ, ศัลยแพทย์เด็ก กรณีอายุน้อยกว่า 15 ปี
ข้อควรระวัง
มะเร็งต่อมลูกหมากสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่เริ่มแรกทั้งที่ยังไม่มีอาการ ซึ่งสามารถรักษาให้หายขาดได้ ดังนั้นหากคุณเป็นคนหนึ่งที่มีปัจจัยเสี่ยง แนะนำให้ตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมากเมื่ออายุ 40 ปี แต่ถ้าไม่มีปัจจัยเสี่ยงแนะนำให้ตรวจอายุ 50 ปี อย่างไรก็ตาม หากตรวจสุขภาพพบระดับ PSA สูงขึ้น ให้เข้าใจไว้ว่าระดับ PSA อาจจะสูงขึ้นในผู้ที่มีการติดเชื้อ การอักเสบของต่อมลูกหมาก หรือเป็นต่อมลูกหมากโตก็ได้ จึงต้องแปลผลอย่างระมัดระวังโดยแพทย์ และตรวจติดตามเป็นระยะหากมีผลผิดปกติ
ข้อมูลเพิ่มเติม
https://med.mahidol.ac.th/cancer_center/th/knowledge/prostate_cancer https://www.cancer.org/cancer/prostate-cancer.html