วัคซีน ป้องกันโควิด ฉีดดีหรือเปล่า? (จะแพ้ไหมนะ)

• ใครบ้างที่ห้ามฉีดวัคซีนโควิด-19 นี้ ?
• เคยติดโควิด-19 มาก่อน ยังจําเป็นต้องฉีดวัคซีนโควิด-19 ไหม?
• ฉีดเสร็จแล้ว เกิดอาการแพ้หรือแค่ผลข้างเคียง จะแน่ใจได้อย่างไร?
• สิ่งที่ต้องรู้เมื่อได้รับวัคซีนแล้ว

ผลกระทบต่าง ๆ ก็มีทั้งอาการข้างเคียงจากวัคซีน
อาการแพ้รุนแรงหรือถึงขั้นเสียชีวิตแล้วคุณล่ะยังกล้าที่จะฉีดไหม?
กลัวแพ้  กลัวผลข้างเคียงของวัคซีนหรือเปล่า?
กังวลว่ามีโรคประจำตัว แพ้ยาตัวนี้จะฉีดได้ไหม?
ฉีดไปแล้วเข็มแรกกำลังคิดว่าจะต่อเข็มสองดีไหม?
ลองมาดูข้อมูลเหล่านี้กันก่อนอาจมีประโยชน์ต่อการตัดสินใจของคุณ

• ใครบ้างที่ห้ามฉีดวัคซีน

- ผู้ที่แพ้รุนแรงจากการฉีดครั้งก่อน หรือแพ้ส่วนประกอบของวัคซีนรุนแรง และในเฉพาะของวัคซีน AstraZeneca ห้ามผู้ที่เคยมีภาวะลิ่มเลือดอุดตันร่วมกับภาวะเกล็ดเลือดต่ำหลังฉีดวัคซีน (VITT) หรือจากยาเฮพาริน (HIT)

• เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี และสตรีมีครรภ์หรือให้นมบุตร สามารถฉีดได้ไหม?

- ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลการศึกษาการให้วัคซีนในคนกลุ่มนี้เพียงพอ แต่อาจพิจารณาฉีดได้ ในกรณีที่มีความเสี่ยงสูงหรืออยู่ในกลุ่มเป้าหมายที่ให้ฉีด โดยให้แพทย์พิจารณาเห็นว่าประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงจากโรค

• ผู้สูงอายุ มีอายุมากกว่า 60 ปี มีโรคประจําตัว เช่น อ้วน โรคปอด หัวใจ หลอด เลือด เบาหวาน สามารถฉีดได้ไหม?

- มีข้อมูลการศึกษาอยู่บ้างแต่ไม่มาก แต่พิจารณาให้ฉีดได้ หากพบว่ามีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคสูง หรือเป็นกลุ่มเป้าหมาย

• ผู้เจ็บป่วยเฉียบพลัน มีไข้สูง สามารถฉีดได้ไหม?

- ควรเลื่อนการฉีดไปก่อน แต่หากเป็นหวัดเล็กน้อยสามารถฉีดได้

• ผู้ที่เป็นโรคเรื้อรังที่ควบคุมไม่ได้และอาการยังไม่คงที่ ของระบบหัวใจและหลอดเลือด เช่น อาการเจ็บหน้าอกเฉียบพลันหรือแบบไม่คงที่ (unstable angina) สามารถฉีดได้ไหม?

- เป็นกลุ่มข้อควรระวังในการฉีดวัคซีน ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลก่อนการฉีดวัคซีน

• ผู้ที่มีภาวะทางระบบประสาทที่มีความรุนแรง (severe neurological disease) ที่เพิ่งเป็นมาไม่นาน เช่น แขนขาอ่อนแรงจากเส้นประสาทอักเสบ (GBS) , ไขสันหลังอักเสบเฉียบพลัน (Transverse myelitis) , สมองและไขสันหลังอักเสบหลังการติดเชื้อ (ADEM)  สามารถฉีดได้ไหม?

- เป็นกลุ่มข้อควรระวังในการฉีดวัคซีน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนการฉีดวัคซีน

• ผู้ท่ีมีภาวะเกล็ดเลือดต่ำ และความผิดปกติในการแข็งตัวของเลือด หรือผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านการแข็งตัวของเลือด สามารถฉีดได้ไหม?

- เนื่องจากอาจเกิดภาวะเลือดออกหรือมีจ้ำเลือดเกิดข้ึนหลังการฉีดเข้ากล้ามเนื้อ เป็นกลุ่มข้อควรระวังในการฉีดวัคซีน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนการฉีดวัคซีน

• ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือติดเชื้อเอชไอวี รวมท้ังผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยยากดภูมิคุ้มกัน สามารถฉีดได้ไหม?

- ยังไม่มีผลการศึกษา ว่าผู้ท่ีมีการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันบกพร่อง จะได้ผลลัพธ์ต่อวัคซีนเช่นเดียวกันกับผู้ท่ีมีภาวะภูมิคุ้มกันปกติหรือไม่ จึงเป็นกลุ่มข้อควรระวัง และปรึกษาแพทย์ก่อนฉีดวัคซีน

• เคยติดโควิด-19 มาก่อน ยังจําเป็นต้องฉีดวัคซีนโควิด-19 ไหม?

- ติดเชื้อแต่หายแล้ว แม้จะมีภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสโควิด-19 ในร่างกาย
แต่ในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับระยะเวลาของภูมิคุ้มกันในร่างกาย
ที่จะป้องกันการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 คร้ังต่อไปและยังมีโอกาสติดเชื้อซ้ำได้
แนะนําให้มารับวัคซีนโควิด-19 หลังจากการติดเชื้ออย่างน้อย  3-6 เดือน
ไม่จําเป็นต้องตรวจเชื้อก่อนฉีดวัคซีน เพราะแม้จะเคยเป็นมาก่อน
ก็ไม่ทําให้มีอันตรายจากการฉีดวัคซีน โดยอาจพิจารณาให้ฉีดเพียง 1 เข็ม
แต่ถ้าคุณเคยได้รับการถ่ายเลือด พลาสมา ผลิตภัณฑ์จากเลือด
ส่วนประกอบของเลือด อิมมูโนโกลบูลิน ยาต้านไวรัส
หรือแอนติบอดีสําหรับการรักษาโควิด-19 ภายใน 90 วันที่ผ่านมา
ห้ามฉีดวัคซีนโควิด-19

• ฉีดเสร็จแล้ว เกิดอาการแพ้หรือแค่ผลข้างเคียง จะแน่ใจได้อย่างไร?

ฉีดเสร็จแล้ว เกิดอาการแพ้หรือแค่ผลข้างเคียง จะแน่ใจได้อย่างไร?

- ควรเฝ้าระวังอาการหลังการฉีดอย่างน้อย 30 นาที ในสถานพยาบาลเสมอ
และอาจมีผลข้างเคียง เช่น อาการปวด บวม แดงบริเวณท่ีฉีดวัคซีน
และอาการอื่น ๆ เช่น อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
ปวดหัว มีไข้ ซึ่งส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรงและสามารถหายได้เองใน 1-2 วัน
แต่หากมีอาการรุนแรงดังต่อไปนี้ หลังได้รับวัคซีน
รีบไปพบแพทย์ ณ สถานพยาบาลใกล้บ้าน หรือ !!โทร 1669 !!

• ไข้สูง หนาวส่ัน ปวดศีรษะรุนแรง วิงเวียน

• เหนื่อยแน่นหน้าอก หายใจไม่สะดวก หรือ หายใจไม่ออก  ใจสั่น

• อาเจียน มากกว่า 5 ครั้ง

• ผื่นข้ึนท้ังตัว ผิวหนังลอก ตุ่มน้ำพอง

• หน้าบวม คอบวม

• มีจุด (จ้ำ) เลือดออกจํานวนมาก

• ใบหน้าเบี้ยว หรือ ปากเบี้ยว

• แขนขาอ่อนแรง กล้ามเน้ืออ่อนแรง ไม่สามารถทรงตัวได้

• ชัก หรือหมดสติ

การฉีดวัคซีนอาจทําให้เกิดอาการแทรกซ้อนแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล
ปฏิกิริยาร่างกายของผู้รับวัคซีน ที่เป็นกระบวนการภายในของแต่ละคนที่ไม่เหมือนกัน
หากผู้รับวัคซีนเกิดอาการไม่พึงประสงค์ หรือคาดว่ามีอาการแพ้วัคซีน
ควรแนะนําให้ผู้รับวัคซีนปรึกษาแพทย์เพิ่มเติม
โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีอาการไม่พึงประสงค์ท่ีรุนแรง
และเกิดขึ้นในช่วง 4 สัปดาห์หลังฉีดวัคซีน

• สิ่งที่ต้องรู้เมื่อได้รับวัคซีนแล้ว

- วัคซีนอาจไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด
แต่ป้องกันอาการของโรคที่รุนแรงได้เกือบทั้งหมด
ดังนั้นผู้ที่ฉีดวัคซีนแล้วอาจติดเชื้อแบบไม่มีอาการหรือมีอาการน้อยมากได้
จึงยังจําเป็นต้องรักษามาตรการในการป้องกันการติดเชื้อ
ได้แก่ การสวมหน้ากากอนามัย เว้นระยะห่าง และล้างมือบ่อย
หากมีประวัติสัมผัสใกล้ชิดผู้ป่วยโรคโควิด-19
ควรทำการกักตัวอย่างเคร่งครัด และมาพบแพทย์เพิ่มเติม
เพื่อตรวจวินิจฉัย หรือ ทําการรักษาอย่างเหมาะสมต่อไป          

อย่างไรก็ตาม วัคซีนท่ีผลิตในปัจจุบันพัฒนามาจากไวรัส
ที่ระบาดในช่วงแรก จึงอาจทําให้ประสิทธิภาพในการป้องกัน
ไวรัสกลายพันธ์ุได้ลดลง อาจมีผล กระทบของไวรัสกลายพันธุ์
ต่อประสิทธิภาพของวัคซีนแต่ละชนิด  จําเป็นต้องมีการศึกษาต่อไป

หากคุณไม่ได้เข้าข่ายข้อห้าม และข้อควรระวังดังที่กล่าวมา
ก็ถือว่าสามารถเข้ารับวัคซีนได้อย่างปลอดภัย
โดยอยู่ในการดูแลของบุคลากรทางการแพทย์
วัคซีนโควิด-19 เป็นวัคซีนใหม่ที่พัฒนาและผลิตข้ึนอย่างเร่งด่วน
ทำให้คนส่วนหนึ่งยังมีความลังเลที่จะเลือกฉีดวัคซีน

ทั้งนี้การตัดสินใจก็เป็นสิทธิส่วนบุคคล
คุณสามารถเลือกที่จะยอมรับความเสี่ยงอันเกิดจากผลกระทบของวัคซีน
หรือยอมรับความเสี่ยงของผลกระทบที่มาจากความรุนแรง
ของโรคโควิด-19  แต่ในท้ายที่สุด วัคซีนก็ยังเป็นอีกหนึ่งความหวัง
ที่จะสามารถรับมือกับวิกฤติการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ให้ดีขึ้นได้

✦ Agnos  มี feature “ตรวจความเสี่ยงโควิด-19”
ที่สามารถติดต่อหน่วยงานสาธารณสุขได้โดยไม่ต้องออกจากบ้าน
ไปเสี่ยงกับการติดเชื้อเพิ่มเติม โดยทำได้ง่าย ๆ ไม่กี่นาที
ก็สามารถรู้ได้ว่าเสี่ยงเป็นโรคโควิด -19 แค่ไหน
และยังมีคำแนะนำในการดูแลตัวเองเบื้องต้นให้ด้วยนะ

นอกจากคัดกรองโรคโควิด-19 แล้ว Agnos
ยังช่วยคัดกรองอาการไม่สบายต่างๆ  และให้คำแนะนำในการดูแลตัวเอง
จนไปถึงการปรึกษารับยากับเภสัชกรที่ร้านขายยาใกล้บ้านได้ด้วย
ทำให้ไม่ต้องไปโรงพยาบาล ที่มีความเสี่ยงในการรับเชื้ออีกด้วยนะ
สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน Agnos และใช้บริการได้ฟรี ที่  http://onelink.to/qnbks8 ✦

Reference:
1.https://ddc.moph.go.th/uploads/files/1729520210301021023.pdf

2.https://www.fda.moph.go.th/.../%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8...

3.https://www.fda.moph.go.th/.../1.3.1.3.1%20Package...

4. https://www.blockdit.com/posts/5f58b627e51ab645e256108

5.https://www.blockdit.com/posts/60912da058aa980c4778e90c