คิดสั้น... ความสูญเสียที่ป้องกันได้
เรามักได้ยินข่าวเกี่ยวกับโรคซึมเศร้า หรือ โรคไบโพลาร์ ที่พรากชีวิตคนที่เรารัก หรือคนใกล้ตัวเราไปอยู่บ่อยครั้ง ‘การฆ่าตัวตาย’ เชื่อมโยงกับหลายสิ่ง เช่น โรคซึมเศร้า กลุ่มอาการทางจิต หรือ ปัจจัยทางสังคมอื่นๆมากมาย แต่ปัจจัยที่อันตรายและน่ากังวลมากที่สุด คือ การเคยพยายามฆ่าตัวตายมาก่อน
แล้วเราจะช่วยเหลือพวกเขาได้ยังไงบ้างหล่ะ?
เราสามารถเริ่มต้นได้ ด้วย ‘การสังเกต’ ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น คำพูด พฤติกรรม หรือการพยายามฆ่าตัวตาย เพราะสิ่งเหล่านี้ ล้วนเป็นสัญญานที่บ่งชี้ถึงความเสี่ยงในการฆ่าตัวตายทั้งนั้น
ปัจจัยเสี่ยง
- ***การเคยพยายามฆ่าตัวตาย***
- ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเคยฆ่าตัวตาย
- การใช้สารเสพติดหรือยาในทางที่ผิด
- ความผิดปกติทางอารมณ์ ที่อาจเกิดจาก โรคซึมเศร้าหรือไบโพลาร์
- การที่พวกเขาสามารถเข้าถึงวิธีการฆ่าตัวตายได้ง่าย เช่น มีอาวุธหรือยาอันตรายเก็บไว้ในบ้าน
- ความสูญเสียและเหตุการณ์อื่นๆ เช่น การสูญเสียคนรักหรือครอบครัว
- เพิ่งประสบเรื่องผิดหวังในชีวิต
- มีปัญหาทางสังคม เช่น ปัจจัยเรื่องการเงิน การโดนแกล้งหรือความกดดันจากหน้าที่การงาน
- ประวัติการโดนทำร้ายหรือล่วงละเมิด
- มีความเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้องรัง
นอกจากนี้ หากความเครียดสะสมและการสูญเสีย หรือเกิดเหตุการณ์สะเทือนใจอย่างกระทันหัน ก็อาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สำคัญ โดย CDC (Centers for Disease Control and Prevention) หรือ ศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคสหรัฐ มีรายงานว่ามากกว่าครึ่งของผู้ที่เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายนั้น ไม่ได้รู้มาก่อนว่าตัวเองมีอาการทางจิตหรือเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของสุขภาพจิตแต่อย่างใด
อย่างนี้เราจะป้องกันความสูญเสียหรือปกป้องคนใกล้ตัวของเราได้อย่างไร?
สัญญาณอันตรายที่บ่งชี้ถึงการฆ่าตัวตาย
ผู้ที่มีความเสี่ยงจะคิดสั้นนั้นมักมีการแสดงออกทางอารมณ์หรือทางพฤติกรรมล่วงหน้า หากคนใกล้ตัวของเรามีลักษณะผิดไปจากเดิม มันอาจเป็นสัญญาณอันตรายบางอย่าง ที่เราสามารถสังเกตและป้องกันได้ล่วงหน้า
- มักพูดหรือเขียนสิ่งที่เกี่ยวกับความตาย หรือการฆ่าตัวตาย
- พูดเกี่ยวกับความสิ้นหวัง มองว่าตัวเองนั้นไร้ค่าหรือเป็นภาระของผู้อื่น
- การแสดงออก หรือพูดถึงการไม่มีเหตุผลในการใช้ชีวิต เช่น ‘ถ้าตายไปน่าจะดีกว่านี้’ หรือ ‘ถ้าไม่มีตนเองคงดีกว่านี้’
- การดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ยา ที่มากจนผิดสังเกต
- การตัดขาดความสัมพันธ์กับคนรัก ครอบครัวหรือคนรอบข้าง
- การมีพฤติกรรมที่เสี่ยง ประมาทหรือมักทำสิ่งอันตราย
- อารมณ์แปรปรวน
การป้องกัน
- มีการติดตามอาการจากผู้เชี่ยวชาญทางด้านสุขภาพจิต
- รับการดูแลและรักษาปัญหาสุขภาพจิต อย่างมีประสิทธิภาพอย่างเร่งด่วน
- ความสัมพันธ์ที่ดีของคนใกล้ตัว ครอบครัว เพื่อนและสังคม จะเป็นกำลังสำคัญให้ผู้ป่วยผ่านวิกฤตชีวิตนี้ไป
เช่นเดียวกับการเจ็บป่วยทางร่างกาย ปัจจัยที่อันตรายและน่ากังวลมาก คือการที่พวกเขาไม่สามารถขอความช่วยเหลือได้นั่นเอง
แล้วในฐานะของคนใกล้ชิดหล่ะ เราทำอะไรได้บ้าง?
หากมีคนใกล้ชิดเราแสดงอาการที่สุ่มเสี่ยงนั้น สิ่งที่ดีที่สุด คือ
**การรับฟังความกังวลของพวกเขาอย่างจริงจัง
อย่ากลัวที่จะถามคำถามเกี่ยวกับแผนการ หรือเรื่องราวของพวกเขา แสดงออกให้พวกเขารู้ว่าคุณห่วงใย กระตุ้นให้ขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ และที่สำคัญคือ อย่าปล่อยให้พวกเขาอยู่คนเดียว
เคล็ดลับ 4 ข้อ ที่เราทุกคนทำได้ในการให้ความช่วยเหลือ
- ถามคนที่คุณกังวลว่าพวกเขากำลังคิดฆ่าตัวตายหรือไม่ (หลายๆคนอาจลังเลที่จะถาม แต่การวิจัยพบว่าสิ่งนี้มีประโยชน์และได้ผลจริง)
- การทำให้สภาพแวดล้อมรวมถึงตัวเขานั้น ปลอดภัย ห่างไกลจากอาวุธ หรือสิ่งที่อาจทำอันตรายตัวพวกเขาเองได้ เช่น สารเคมีที่เป็นพิษ หรือ ยานอนหลับในปริมาณที่มากเกินไป
- อยู่กับเขา และรับฟัง เพราะการรับฟังนั้น คือสิ่งที่พวกเขาต้องการ
- ช่วยให้พวกเขาเข้าถึงความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ
วิธีการรวมถึงข้อสังเกตเหล่านี้เป็นเพียง “แนวทาง” เท่านั้น
เหตุผลหรือเหตุการณ์อะไรก็ตามที่อาจพรากชีวิตคนที่เรารัก แม้แต่ตัวเราเองไปจากโลกนี้สามารถป้องกันได้ หากเราได้รับความช่วยเหลือที่ทันเวลาและมีประสิทธิภาพ
ถ้าคนใกล้ตัวของคุณมีอาการน่าเป็นห่วงหรือตรงกับข้อสังเกตดังกล่าว การเช็กอาการป่วยเบื้องต้นด้วย Agnos จะเป็นตัวเลือกสำคัญที่ทำให้คุณรู้แนวทาง และวางแผนเพื่อป้องกันเหตุการณ์ไม่คาดฝันที่จะเกิดขึ้น
เช็คอาการต่างๆที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพร่างกายและจิตใจได้ฟรีที่ Agnos
https://www.psychiatry.org/patients-families/suicide-prevention