ตากุ้งยิง (Hordeolum)
ข้อมูลโรคและสาเหตุการเกิดโรค
การอักเสบบริเวณขอบเปลือกตา เป็นตุ่มนูนบวมเล็ก ๆ คล้ายสิว ทำให้เกิดความเจ็บปวด ตากุ้งยิง แบ่งเป็น 2 ชนิด คือ
- ตากุ้งยิงภายนอก มีตุ่มบวมเกิดขึ้นที่ขอบเปลือกตาด้านนอก อาจพัฒนาจนอักเสบและมีหัวหนอง ซึ่งจะสร้างความเจ็บปวดเมื่อสัมผัสโดน
- ตากุ้งยิงภายใน มีตุ่มบวมเกิดขึ้นด้านในของเปลือกตา สร้างความเจ็บปวดน้อยกว่าตากุ้งยิงภายนอก สาเหตุที่ทำให้เกิดตากุ้งยิงมาจากการติดเชื้อแบคทีเรีย หรือเกิดเนื่องจากมีการอุดตันของต่อมบริเวณเปลือกตานำมาก่อนแล้วเกิดการติดเชื้อในบริเวณนั้นตามมา สาเหตุที่ทำให้เกิดติดเชื้อได้ง่ายได้แก่ เปลือกตาไม่สะอาด มักเกิดจากการขยี้ตาบ่อยๆ ใส่หรือถอดคอนแทคเลนส์ด้วยมือที่ไม่สะอาด
อาการของโรค
- มีตุ่มหนองคล้ายสิว หรือ ตุ่มนูนบวม เกิดขึ้นบริเวณเปลือกตาด้านนอก หรือเปลือกตาด้านใน
- เปลือกตาบวม สร้างความเจ็บปวด
- เปลือกตา หรือดวงตามีสีแดง
- อาจมีน้ำตาไหลร่วมด้วย
แนวทางการตรวจวินิจฉัยโรค
การวินิจฉัยโรคใช้เพียงการซักประวัติและการตรวจร่างกายเป็นหลัก
แนวทางการดูแลรักษา
ในระยะแรกจะมีลักษณะแบบเปลือกตาอักเสบ ยังไม่มีหนอง ถ้าได้ใช้ยาทันท่วงที และใช้น้ำอุ่นประคบบริเวณที่เป็น จะทำให้ไม่เกิดการรวมตัวเป็นฝีขึ้น กุ้งยิงก็จะหายได้โดยการใช้ยาเท่านั้น ไม่จำเป็นต้องผ่าฝี ยาที่ใช้มักเป็นยาปฏิชีวนะหยอดตาป้ายตา และบางรายอาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะรับประทานร่วมด้วย การดูแลตนเองถ้าเป็นกุ้งยิง ประคบด้วยผ้าชุบน้ำอุ่นหรือไข่ต้มสุกห่อผ้าสะอาดบริเวณที่เป็นวันละ 3-4 ครั้ง ครั้งละประมาณ 15-20 นาที่ เป็นเวลา 3-4 วัน เพื่อช่วยลดอาการบวม เจ็บ และเป็นการทำให้รูเปิดของต่อมเปลือกตาไม่อุดตัน ในขณะทำการประคบให้หลับตาไว้ 1.ล้างมือบ่อยๆ 2.งดทาเครื่องสำอาง 3.หลีกเลี่ยงการใส่คอนแทคเลนส์ 4.ไม่ควรบีบหนองที่เปลือกตาเอง เพราะอาจทำให้อักเสบมากขึ้น ในกรณีที่พัฒนาเป็นฝีใหญ่ จำเป็นต้องมีการผ่าตัดระบายหนอง โดยแพทย์จะใช้ยาชาหยอดตาให้ชา และใช้ยาชาเฉพาะที่ฉีด ดังนั้นขณะที่ทำคนไข้จะไม่เจ็บ หลังการเจาะตากุ้งยิง แพทย์มักปิดตาข้างนั้นไว้เพื่อไม่ให้เลือดออก และช่วยลดอาการบวมประมาณ 4-6 ชั่วโมง
แพทย์เฉพาะทางแนะนำ
จักษุแพทย์, กุมารแพทย์ กรณีอายุน้อยกว่า 15 ปี
ข้อควรระวัง
วิธีป้องกันตากุ้งยิงง่าย ๆ คือ พยายามรักษาความสะอาด ไม่เอามือสกปรกไปขยี้ตารักษาความสะอาดบริเวณใบหน้าและเส้นผม สระผมบ่อย ๆ อย่าให้ผมแยงตา และเมื่อสงสัยหรือเริ่มมีอาการ ก็ควรรีบมาพบจักษุแพทย์โดยเร็ว ในรายที่เป็นฝีหรือตุ่มเป็นไตขึ้นมาแล้วจำเป็นต้องทำการผ่าฝีและขูดบริเวณนั้นออกให้สะอาดจริง ๆ ร่วมกับการใช้ยา เพื่อรักษาให้หายขาดและไม่ให้เป็นซ้ำอีก
ข้อมูลเพิ่มเติม
https://eyebankthai.redcross.or.th/2020/10/30/ตากุ้งยิง-stye-hordeolum/