เนื้องอกมดลูก (Myoma uteri & Adenomyosis)

ข้อมูลโรคและสาเหตุการเกิดโรค

เนื้องอกมดลูกเกิดจากการแบ่งเซลล์ผิดปกติของกล้ามเนื้อมดลูก พบบ่อยที่ช่วงอายุประมาณ 40 ปี สาเหตุยังไม่ทราบแน่ชัด สันนิษฐานว่า เกิดจากกรรมพันธุ์ และปัจจัยด้านฮอร์โนเพศหญิง ดังนั้นสตรีวัยหมดประจำเดือนจึงมีขนาดของเนื้องอกฝ่อลงได้เอง เนื้องอกส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง และมีโอกาสกลายเป็นมะเร็งน้อยกว่า 1% แบ่งเป็น 3 ชนิดใหญ่ๆ ตามตำแหน่งของเนื้องอก คือ เนื้องอกที่โตยื่นออกไปจากตัวมดลูก เนื้องอกที่โตในกล้ามเนื้อมดลูก และเนื้องอกที่โตเข้ามาในโพรงมดลูก

อาการของโรค

• มีเลือดประจำเดือนออกมากผิดปกติ เป็นอากากรที่พบได้บ่อยที่สุด โดยประจำเดือนจะยังมาค่อนข้างตรงรอบเดือน แต่ปริมาณและจำนวนวันของประจำเดือนจะเพิ่มมากขึ้นกว่าเดิม
• คลำพบก้อนที่ท้องน้อย หรือรู้สึกว่าท้องโตขึ้น
• ปวดหน่วงท้องน้อยเวลามีประจำเดือน
• หากก้อนโตมาก จะทำให้เกิดอาการของอวัยวะข้างเคียงจากการที่ก้อนโตไปกดได้ เช่น ปัสสาวะบ่อย หรือท้องผูก
• มีบุตรยาก รวมถึงเป็นสาเหตุให้เกิดการแท้งบุตรได้

แนวทางการตรวจวินิจฉัยโรค

แพทย์จะวินิจฉัยได้ด้วยการซักประวัติอาการ การตรวจภายใน และตรวจอัลตร้าซาวนด์ทางหน้าท้องหรือทางช่องคลอด ในบางกรณีอาจมีการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ร่วมด้วยเพื่อช่วยประเมินขนาดและจำนวนก้อน รวมถึงผลกระทบต่ออวัยวะข้างเคียง

แนวทางการดูแลรักษา

• สำหรับเนื้องอกขนาดเล็ก และไม่มีอาการ ควรตรวจอัลตราซาวดน์ติดตามขนาดของก้อนเป็นระยะไปก่อน
• การรักษาโดยการใช้ยา ในกรณีที่มีประจำเดือนมามากผิดปกติ แพทย์อาจพิจารณาให้ยาฮอร์โมนเพื่อช่วยลดอาการ และลดขนาดของก้อนเนื้องอกก่อน
• การรักษาโดยการผ่าตัด แบ่งเป็น 2 แบบ คือ การตัดเฉพาะเนื้องอกมดลูกซึ่งทำในรายที่อายุน้อยหรือยังมีความต้องการมีบุตร และการตัดมดลูกทิ้งทั้งหมดมักทำในรายที่อายุมาก หรือไม่ต้องการมีบุตรแล้ว

แพทย์เฉพาะทางแนะนำ

สูตินรีแพทย์, ศัลยแพทย์เด็ก กรณีอายุน้อยกว่า 15 ปี

ข้อควรระวัง

หากมีอาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด ปวดท้องรุนแรง คลำได้ก้อนโตเร็ว มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งของมดลูก หรือรังไข่ ควรพบแพทย์โดยเร็วเพื่อวินิจฉัยแยกจากโรคมะเร็งต่อไป

ข้อมูลเพิ่มเติม

https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=979    https://www.aafp.org/afp/2017/0115/p100.html