แบบนี้เข้าขั้น “โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD)” หรือเปล่า ? หยุดคิดไม่ได้ กังวลไปหมด
หลายๆคนอาจเคยรู้จัก พอคุ้นเคยกับโรคย้ำคิดย้ำทำ หรือ Obsessive Compulsive Disorder อยู่บ้าง ว่าอาการของโรคนี้เป็นยังไง
บางคนอาจกังวลว่า การที่ตัวเองย้ำคิดย้ำทำ กลัวนู่นกลัวนี่อยู่เสมอ อาจทำให้ตัวเองมีอาการย้ำคิดย้ำทำแบบไม่รู้ตัวหรือเปล่า
วันนี้ Agnos จะพามาไขข้อสงสัย “ ต้องย้ำคิดย้ำทำกี่รอบถึงจะเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ “
สำหรับใครที่ยังไม่คุ้นเคยกับโรคนี้มากนัก เรามาเริ่มทำความรู้จักโรคย้ำคิดย้ำทำกันก่อน !
โรคย้ำคิดย้ำทำ คืออะไร?
โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive Compulsive Disorder) หรือที่ได้ยินกันบ่อยๆ OCD เป็นโรคอาการทางจิตชนิดหนึ่ง ทำให้ผู้ป่วยมีความคิด หรือความกลัวบางอย่างจนทำให้มีพฤติกรรมที่ซ้ำไปซ้ำมา โดยที่ไม่สามารถหยุดได้
อาการของโรคย้ำคิดย้ำทำ
อาการของผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำ แบ่งออกได้เป็นสองแบบ โดยสามารถเป็นร่วมกัน หรือเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้
- อาการย้ำคิด (Obsession) เป็นอาการเกิดจากความคิด หรือความรู้สึกที่ต้องทำบางอย่างจากภายใน ที่อาจเกิดขึ้นบ่อยๆ โดยที่ผู้ป่วยก็ไม่สามารถควบคุม หรือรู้ถึงเหตุผลของความคิดนั้นๆได้
- อาการย้ำทำ (Compulsion) เป็นพฤติกรรมที่ผู้ป่วยทำซ้ำๆ ซึ่งเป็นการตอบสนองต่อความย้ำคิดของตัวเอง โดยหากไม่ทำ ผู้ป่วยอาจเกิดความไม่สบายใจ กังวล หรือคิดว่าจะมีเหตุการณ์ร้ายๆเกิดขึ้น
ยังไงล่ะ ?
ยกตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยอาจรู้สึกว่ามือของตัวเอง หรือสิ่งของที่ตัวเองหยิบจับนั้นสกปรกตลอดเวลา จึงทำให้ผู้ป่วย ล้างมือและทำความสะอาดสิ่งของเหล่านั้นอยู่บ่อยๆ
แต่แค่กับการล้างมือบ่อยๆ ถึงกับเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำเลยมั้ย ?
แน่นอนว่าหากทำเพียง 1-2 ครั้ง ก็คงไม่เป็นไร แต่หากเริ่มทำมากขึ้น หยุดคิดไม่ได้ จนอาจส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันนั้น ควรรีบปรึกษาคุณหมอ
อาการเสี่ยง
อาการย้ำคิด
- กลัวความสกปรก หรือกลัวเชื้อโรคจากการหยิบจับสิ่งของและการสัมผัสผู้อื่น
- วิตกกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยตลอดเวลา เช่น คิดว่าลืมปิดประตูบ้านหรือเตาแก๊ส
- ไม่สบายใจเมื่อเห็นสิ่งของไม่เป็นระเบียบ เช่น ถูกแบ่งออกไม่เท่ากัน หรือถูกจัดวางเบี้ยวๆ
- มีความคิดทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น
- ในบางกรณีผู้ป่วยอาจมีความคิดที่สุดโต่งเกี่ยวกับเรื่องศาสนาและเรื่องเพศ
- มีความคิดทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น
อาการย้ำทำ
- ล้างมือหรืออาบน้ำบ่อยเกินจำเป็น และไม่กล้าหยิบของต่อจากผู้อื่น เพราะกลัวสกปรก
- คอยจัดของให้วางเรียงกันตรงๆ หรือหันไปทางเดียวกันแลัคอยนับสิ่งของต่างๆอยู่เสมอ
- ตรวจสอบของในบ้านอยู่ซ้ำๆ เช่น ล็อคประตูบ้านแล้วหรือยัง ปิดเตาแก๊สแล้วหรือยัง
- มีความคิดทำให้นอนไม่หลับ หรือท่องคำพูดซ้ำๆจนนอนไม่หลับ
- ต้องทำสิ่งต่างๆให้ครบ ตามที่ตัวเองกำหนดไว้เสมอ
- ชอบเก็บหรือสะสมสิ่งของในบ้านมากเกินไป
- ในผู้ป่วยบางราย อาจขยับร่างกายส่วนใดส่วนหนึ่งเป็น จังหวะเร็วๆ โดยไม่สามารถควบคุมได้ เช่น ขยิบตา ย่นจมูก กระตุกมุมปาก ขยับหน้า ยักไหล่หรือศีรษะ เป็นต้น
ผู้ป่วยมักจะเป็นโรคนี้ หรือแสดงอาการในช่วงวัยรุ่นตอนต้น หรือวัยผู้ใหญ่ตอนต้นและเป็นไปตลอดชีวิต เนื่องจากโรคนี้มีลักษณะอาการที่ค่อยเปนค่อยไป จึงอาจทำให้อาการหนักขึ้น เมื่อผู้ป่วยอายุมากขึ้น และต้องรับมือกับความเครียดที่มากขึ้น
เกิดจากอะไร?
เช่นเดียวกับอาการทางจิตหลายๆโรค โรคย้ำคิดย้ำทำยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ว่าเกิดจากอะไร แต่มีหลายปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคนี้ได้แก่
ปัจจัยที่เกิดจากร่างกาย
- ความผิดปกติของสมองหลายส่วนที่อาจทำงานไม่ประสานกัน
- ความผิดปกติของระบบประสาท โดยเฉพาะระบบซีโรโตนิน (Serotonin)
- ส่งต่อกันผ่านพันธุกรรม
ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม
นอกจากทางกายภาพแล้ว สภาพแวดล้อมคงจะเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดโรคย้ำคิดย้ำทำ ไม่ว่าจะเป็นความเครียด ปัญหาในชีวิต หรือเหตุการณ์ร้ายแรง อย่างการถูกทำร้ายและทารุณกรรมทางเพศ
โรคนี้สามารถรักษาได้มั้ย ?
เป็นเรื่องที่ไม่ค่อยน่ายินดีมากนัก เพราะว่า โรคนี้ไม่สามารถหายขาดได้ แต่ในปัจจุบันมีวิธี รวมถึงยามากมายที่ช่วยบรรเทาโรคนี้ได้อยู่ไม่น้อย
โดยการรักษา สามารถทำได้ 2 วิธี คือ การใช้ยาและการทำจิตบำบัด
การใช้ยา
นอกจากการใช้ยาต้านเศร้าแล้ว คุณหมออาจสั่งยาอย่าง ยาริสเพอริโดน ที่เอาไว้รักษาอาการขยิบตา ย่นจมูก หรืออาการขยับร่างกายส่วนใดส่วนหนึ่งแบบเร็วๆ
การทำจิตบำบัด
ผู้ป่วยอาจเข้ารับการบำบัดความคิดและพฤติกรรมที่เรียกว่า Coginitive Behavioral Therapy หรือ CBT เพื่อฝึกเผชิญหน้าความกลัว และปรับความคิดและพฤติกรรมวิตกกังวล ผู้เชี่ยวชาญอาจให้บำบัดร่วมกับคนใกล้ชิด หรือครอบครัวด้วย
สรุปแล้ว. . . เราเป็นหรือเปล่า ?
สรุปแล้วการที่เราชอบทำอะไรซ้ำๆ เป็นเพียงแค่นิสัย หรือโรคย้ำคิดย้ำทำกันแน่นะ?
หากนิสัยหรืออาการเหล่านั้นไม่ได้กระทบกับชีวิตประจำวันมากนัก หรือไม่ได้ทำให้เรามีความกังวลจนนอนไม่หลับ ก็อาจจะยังไม่ใช่ แต่หากยังมีความไม่สบายใจอยู่ สามารถลองใช้ แอปพลิเคชั่น Agnos เพื่อทำการวิเคราะห์อาการเบื้องต้นด้วย AI ก่อนได้ โดยสามารถดาวน์โหลด ได้ที่ (Onelink)
โรคย้ำคิดย้ำทำ ต่างจาก เพอร์เฟ็คต์ชันนิสต์ (Perfectionist) หรือ การรักความสมบูรณ์แบบ ยังไง?
หนึ่งความแตกต่างที่ชัดเจนที่สุด คือ เพอร์เฟ็คต์ชันนิสต์ (Perfectionist) ไม่นับว่าเป็นโรคทางจิต แต่เป็นลักษณะนิสัยซะมากกว่า
ผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำรู้ว่าพฤติกรรมของตัวเองเป็นปัญหา และเกิดจากความวิตกกังวล แต่ถ้าหากเป็นเพอร์เฟ็คต์ชันนิสต์ อาจจะไม่ได้คิดเช่นนั้น เนื่องจากเป็นนิสัยนั่นเอง
ไม่ว่าจะมีอาการไหนๆ หากไม่สบายใจ สามารถไปปรึกษาแพทย์ได้ทันที หรือใช้แอปพลิเคชั่น Agnos เพื่อวิเคราะห์อาการเบื้องต้นได้ ฟรี 24 ชม.
อาการทางจิตไม่ใช่เรื่องน่าอาย และไม่ใช่เรื่องแปลก หากมีป่วยกาย ก็มีป่วยใจได้ การไปหาคุณหมอเพื่อรักษาอาการป่วยใจ ก็เช่นกัน เช็กก่อน รู้ก่อน รักษาได้ !
อ้างอิง :
https://www.pobpad.com/ocd
https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/general
https://www.rajavithi.go.th/rj/?p=3878
https://www.paolohospital.com/th-TH/phahol/Article/Details
https://www.pobpad.com/perfectionist-
https://health.clevelandclinic.org/whats-the-difference-between-perfectionism-and-ocd
https://hellokhunmor.com